📘 Tuần 03 – CLI Basics và Thao tác Console

🗺️ Sơ đồ – Cách truy cập CLI FortiGate

flowchart TD
    Admin["👨‍💻 Quản trị viên"]
    Admin -->|"Mở trình duyệt https://192.168.1.1"| GUI["🌐 GUI - Dễ dùng, trực quan"]
    Admin -->|"Dùng PnetLab click vào node"| Console["🖥️ Console - Kết nối trực tiếp"]
    Admin -->|"SSH client PuTTY/Terminal"| SSH["⌨️ SSH - Dòng lệnh qua mạng, mã hóa"]
    Console --> CLI["📟 FortiOS CLI: config / get / show / execute / diagnose"]
    SSH --> CLI
    CLI --> CMD1["get system status → Xem thông tin thiết bị"]
    CLI --> CMD2["show system interface → Xem cấu hình cổng mạng"]
    CLI --> CMD3["execute ping 8.8.8.8 → Kiểm tra kết nối"]
    CLI --> CMD4["get router info routing-table all → Xem bảng định tuyến"]
            

📚 Lý thuyết cơ bản (Dành cho người mới)

🔰 CLI là gì? Tại sao cần học CLI?

CLI (Command Line Interface) = giao diện dòng lệnh. Thay vì click chuột, bạn gõ lệnh bằng bàn phím.

💡 Tại sao cần CLI khi đã có GUI (giao diện web)?

• Khi GUI bị lỗi (không truy cập được web), CLI vẫn hoạt động qua console.
• CLI nhanh hơn, có thể tự động hóa bằng script.
• Kỹ thuật viên chuyên nghiệp phải biết CLI.

🔰 Cấu trúc lệnh CLI FortiOS

config [đối tượng]        → Vào chế độ cấu hình một đối tượng
    edit [tên]            → Chọn hoặc tạo một mục cụ thể
        set [key] [value] → Thiết lập một giá trị
    next                  → Sang mục tiếp theo (nếu có nhiều mục)
end                       → Thoát và lưu cấu hình

💡 Ví dụ thực tế: Giống như điền form:

• config system interface = Mở form "Cấu hình cổng mạng"
• edit port1 = Chọn cổng port1
• set ip 192.168.1.1 255.255.255.0 = Điền địa chỉ IP
• end = Nhấn "Lưu"

🔰 Các lệnh đọc thông tin

🔰 Sự khác nhau giữa get và show

🛠️ Thực hành – Các lệnh CLI thường dùng

Kiểm tra trạng thái hệ thống

get system status
get system performance status
get hardware status

Kiểm tra mạng

# Xem bảng định tuyến (FortiGate biết đường đi đến đâu)
get router info routing-table all

# Xem cấu hình cổng mạng
show system interface

# Ping kiểm tra kết nối đến Google DNS
execute ping 8.8.8.8

# Traceroute – xem gói tin đi qua những điểm nào
execute traceroute 8.8.8.8

Khám phá cấu trúc lệnh

# Xem tất cả lệnh trong mục firewall
tree firewall

# Xem tất cả lệnh trong mục interface
tree system interface

# Gõ ? để xem gợi ý
config system ?

Backup cấu hình

# Lưu backup lên TFTP server (192.168.1.100)
execute backup config tftp config-backup.conf 192.168.1.100

💡 TFTP = một giao thức truyền file đơn giản. Bạn cần cài một TFTP server trên máy 192.168.1.100 để nhận file backup.

⌨️ Phím tắt CLI hữu ích

🔒 Bảo mật cần nhớ

• ✅ Dùng SSH thay vì Telnet (SSH mã hóa dữ liệu, Telnet truyền mật khẩu dạng text thô).
• ✅ Cân nhắc dùng SSH key thay vì mật khẩu.
• ✅ Giới hạn số lần đăng nhập sai liên tiếp.

📖 Case thực tế

GUI FortiGate bị lỗi sau khi nâng cấp firmware – không truy cập được trang web quản trị. Kỹ thuật viên dùng console CLI để kiểm tra, phát hiện service HTTPS bị tắt, và bật lại chỉ bằng một lệnh:

config system interface
    edit port1
        set allowaccess https ssh ping
    end

👉 CLI cứu nguy khi GUI không dùng được!

📅 Tuần 3/12 – FortiOS 7.6.6 Administration Lab